يكي از مهمترين منابع درآمدزا و اشتغالزا براي اكثر جوامع، پرورش حيوانات مفيد، اهلي و به طور كليتر صنعت دامپروري است. تهيه مواد غذايي، دارويي، پوشاك، منسوجات و در برخي مواقع حمل و نقل مواردي است كه رابطه مستقيمي با اين صنعت پيدا ميكند به همين دليل جمعيت دامي يك كشور همانند ساير منابع طبيعي خدادادي همچون نفت و ذخاير زيرزميني، بخشي از سرمايههاي ملي را تشكيل ميدهند، با اين تفاوت كه حيوانات برخلاف ساير منابع ذكر شده، ثروت متحرك بوده و اگر در حفظ و بقاي آن تلاش شود، سرمايه هايي هميشگي، فناناپذير و منابعي تجديدشونده محسوب ميشوند.كشور ما به خاطر برخورداري از آب و هواي متنوع، شرايط اقليمي مطلوب و داشتن مراتع و زمينهاي حاصلخيز، از قديم به عنوان يكي از مهمترين مناطق پرورشدهنده دام در بين كشورهاي همسايه و همجوار خود به حساب ميآمده به طوري كه در يك مقطع، جزو كشورهاي صادركننده توليدات دامي بوده است اما متاسفانه در دهههاي اخير به يكي از واردكنندگان عمده فرآوردههاي خوراكي دام تبديل شده است.از اولين زيرمجموعههاي صنعت دامپروري و شيلات در ميهن اسلاميمان ميتوان به احداث سالنهاي مجهز و پيشرفته گاوداري، مرغداري و ساخت و احداث استخرهاي پرورش ماهي اشاره كرد كه از سالهاي پيش داير شده و رونق پيدا كردهاند.در سالهاي اخير پرورش شترمرغ هم به عنوان يك صنعت جديد رو به توسعه در كشورمان ايجاد شده كه به دليل مقرون به صرفه بودن و به لحاظ سودآوري بالا در مقابل هزينه پايين توليد آن از جمله صنايع رو به رشد بوده و نه تنها به عنوان يك منبع درآمدزا بلكه به صورت يك عامل اشتغالزا، هم براي نيروهاي تحصيلكرده و هم براي افراد جوياي كاري كه از تحصيلات عاليه برخوردار نيستند، درآمده است.
پرورش تمساح
از اواسط سال گذشته با پيگيريهاي به عمل آمده در سازمان دامپزشكي كشور و پس از تبيين توجيهات اقتصادي و فني، فتواي جواز پرورش كروكوديل (تمساح) در كشور صادر شد و به عنوان يك صنعت نوظهور شروع به فعاليت كرد.
سلطاني، مسئول دفتر نمايندگي رهبر در سازمان دامپزشكي كشور، معتقد است كه كروكوديل يا همان تمساح، حيواني است مهرهدار و تخمگذار كه داراي خون جهنده بوده و فلسهايي در زير پوست دارد . براساس نظريات كارشناسان، اين حيوان داراي كاربردهاي اقتصادي فراوان با ارزش افزوده بالاست به طوري كه هم اكنون در بسياري از كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه به شكل يك صنعت درآمده و از گوشت، پوست و ساير اجزاي بدن حيوان، جهت مصارف صنعتي، دارويي و چرمسازي استفاده ميشود.سلطاني افزود: با پيگيريهاي به عمل آمده در سازمان دامپزشكي كشور براي دريافت مجوز شرعي پرورش اين حيوان دوزيست و پس از بررسيهاي كارشناسان فقهي، براي نخستين بار اين طرح در كشور تاييد شد و سرانجام موقعيتي فراهم آمد تا سرمايهگذاران ايراني نيز بتوانند همچون بسياري از ديگر كشورهاي جهان به پرورش اين حيوان بپردازند. خوشبختانه با توجه به تنوع جغرافيايي و آب و هوايي كشور ما، بخش خصوصي وارد اين حيطه شده و استانهاي مختلف از جمله گلستان، سيستان و بلوچستان، اردبيل و تهران آمادگي خود را براي پرورش كروكوديل به سازمان دامپزشكي كشور اعلام داشتهاند.اين مقام مسئول در ادامه بعد از بيان اين كه تاكنون سه پروانه پرورش تمساح در استان گلستان صادر شده است، افزود: پرورش اين حيوان آبزي نه تنها موجب اشتغالزايي ميشود بلكه گوشت و پوست آن در بخشهاي صنعتي و دارويي سودآوري زيادي را به همراه خواهد داشت.
خواص دارويي اجزاي بدن تمساح
براساس اطلاعات ماخوذه از دفتر بهداشت و مقابله با بيماريهاي آبزيان، سازمان دامپزشكي، چندين خاصيت دارويي اجزاي بدن تمساح را كشف كرده كه از آن جمله ميتوان به استفاده از «كروكوديلين»، محصولي از سرم خون تمساح اشاره كرد كه در درمان عفونتهاي مقاوم نسبت به تمامي آنتيبيوتيكها در سيستم تنفسي، بسيار مثمرثمر است.همچنين به گفته كارشناسان، اين محصول تنها داروي شناختهشدهاي است كه توانسته ويروس ايدز (HIV) را در محيط آزمايشگاهي از ميان بردارد. از پودر استخوان تمساح هم ميتوان براي درمان سرطان پوست كه يكي از شايعترين سرطانهاي شناخته شده در جهان است، استفاده كرد.
فوايد اقتصادي پرورش تمساح
از نظر اقتصادي نيز پرورش تمساح، صنعتي است با جنبه درآمدزايي بالا به طوري كه هم اكنون اين صنعت در بيش از پنجاه كشور جهان براي بهرهبري از پوست تمساح صورت ميگيرد. عزيززاده، مديركل دفتر بهداشت و مبارزه با بيماريهاي آبزيان و استاد دامپزشكي درباره مزاياي اقتصادي پرورش تمساح با بيان اينكه «حداقل فضا براي پرورش هر قطعه تمساح، يك مترمربع است» گفت: هر تمساح اغلب سالي يك بار و گاه دو بار و هر بار بيست تا شصت تخم ميگذارد و داراي سرعت رشد بالايي است، به طوري كه به ازاي مصرف هر يك كيلوگرم مواد غذايي، 1/1 كيلوگرم افزايش وزن دارد لذا پرورش آن امري كاملا مقرون به صرفه است.فريدون سوسرايي، دبير كميسيون صدور پروانه معاونت امور دام سازمان جهاد كشاورزي استان گلستان هم در مصاحبه با يكي از روزنامهها گفت: هدف از پرورش اين حيوان، توليد و صدور پوست آن است.
ذبح شرعي تمساح در ايران
از آنجا كه شيلات ايران موافقت اصولي خود را با ايجاد اولين مزرعه پرورش تمساح در ايران، تنها در جهت استفاده پزشكي از خون، استخوان و حتي گوشت اين حيوان دوزيست اعلام كرده بود، (هر چند در اين ميان سود اقتصادي ناشي از صادرات پوست و گوشت كروكوديل بيتاثير نبوده است) لذا با صدور حكم ذبح شرعي تمساح در ايران، مشكل استفاده دارويي آن هم مرتفع خواهد شد و سازمان دامپزشكي كشور اعلام كرد كه نسبت به نظارت بر ذبح شرعي آن اقدام خواهد كرد.
سلطاني، مسئول دفتر نمايندگي رهبر جمهوري اسلامي در سازمان دامپزشكي ايران گفت: افرادي كه علاقهمند به سرمايهگذاري در پرورش تمساح هستند بايد از سازمان دامپزشكي مجوز بگيرند و علاوه بر آن كشتار تمساح را به گونهاي انجام دهند كه بتوان به مردم اطمينان داد پوستي كه از تمساح به دست ميآيد، از نظر شرعي پاك است و استفاده از آن منعي ندارد.به گفته آقاي سلطاني، هنگام ذبح تمساح بايد همچون جانور حلال گوشت، چهار رگ او را بزنند اما گوشت اين حيوان فقط بايد به مصارف صنعتي همچون تهيه غذا براي حيواناتي نظير سگ و گربه برسد.
آيتا... سيدفاضل ميلاني كه نمايندگي آيتا... سيدعلي سيستاني، مرجع بزرگ شيعه را در لندن بر عهده دارد، ميگويد: از آنجا كه اغلب فقهاي شيعه، تمساح را حيواني حلال گوشت نميدانند، سخن گفتن از ذبح شرعي بيمعني است اما كاربرد پوست اين حيوان در پوشاك به شرطي كه هنگام نماز از آن استفاده نشود و در ساير مواقع نيز از طريق عرق كردن بدن يا چيزهايي همچون آب باران، تر نشود، منعي ندارد.آيتا... ميلاني در ادامه گفت: از نظر فقهي تمساح كه جانوري آبزي به شمار ميرود در حكم ماهي نيست كه بتوان گوشت آن را حلال دانست اما از سوي ديگر همچون حيوانات حرام گوشت خشك زي هم نيست كه در مورد حرام بودن گوشت آن اتفاقنظر باشد به عبارتي ديگر حرام گوشت دانستن تمساح نظري است كه اغلب فقها به آن اعتقاد دارند، نه اينكه نظري قاطع و غيرقابل نقض باشد.
داوود اسدی